|
|
|
Bilinmeyen kelimeleri anlayabilme:
Bilinmeyen bir kelime ile karşılaşıldığında sözlüğe bakmadan kelimeyi anlayabilmek (ezberlemek değil) olanaklıdır. Bunun için:
A) Bizzat kelimenin içinde yer alan ipuçlarından yararlanabiliriz
A) Kelimenin içinde yer alan ipuçlarından yararlanarak kelimeleri anlayabilmek Bu ipuçları çoğunlukla kelimede yer alan "ekler"dir. Bu ekler kelimede yer alan önekler (prefixes), sonekler (suffixes) olabilir. Ayrıca köklerden de yararlanılabilir. Sadece bu eklere bakarak yüzlerce kelimeyi anlayabilmek olanaklıdır. Hemen örnek ders yapalım. Bu çalışma için hepimizin bildiği ve Türkçede de kullanılan bir kelimeyi seçelim: TELEVISION Television kelimesi eski Yunanca TELE ve VISION kelimelerinin bileşiminden oluşmaktadır. TELE uzak demektir. VISION ise görüntü demektir. Bu durumda TELEVISION "uzak görüntü" veya "uzaktan görüntü" gibi bir anlam taşımaktadır.Şimdi size 4 tane kelime verelim ve siz üzerinde düşünün: TELEPHONE, TELESCOPE, TELEGRAPH, TELESTHESIA. Eminiz kelimeleri görür görmez kafanızda birşeyler oluşmuştur. Kelimelerden hiç birşey anlamasanız bile, en azından "uzak birşey" olduğunu anlayabiliyorsunuz. Bu dersten çıkan sonuç: Kelimenin Türkçesini bilmek
ile kelime bilgisine sahip olmak aynı şey değildir. Örnekte gördüğümüz gibi
Televizyon kelimesini hepimiz biliyoruz. Ancak, büyük bir olasılıkla, televizyon
kelimesini yukarıda anlatıldığı gibi hiç düşünmemişizdir. Kelimenin Türkçe
karşılığını bilmesek de kelimeyi anlayabiliriz. Bilmediğimiz kelimelerle
karşılaştığımızda çaresiz kalmayız. Eklerin anlamlarını ve işlevlerini öğrenerek
kelimeyi anlayabilmemiz ve öğrenmemiz daha kolay olacaktır. B) Bağlamsal (contextual) ipuçlarından yararlanarak kelimeleri anlayabilme
Diyelim ki, Rhinoceros kelimesinin ne olduğunu veya anlamını bilmiyorsunuz. Birisi eliyle bir şeyi işaret ederek "This is rhinoceros" derse siz dönüp işaret edilen şeye bakarsınız ve rhinoceros kelimesinin ne olduğunu da öğrenmiş olursunuz. Eğer el ile işaret edilmemiş olsa kelimeyi anlayabilmek için başka yollara başvurmanız gerekebilirdi. El işareti kelimeyi anlamamıza yardımcı olan basit bir ipucudur. Bize verilen minik bir kopyadır. Yazılarda veya konuşmalarda tıpkı bu kopya gibi yüzlerce kopya olabilir. Ve biz bu kopyaları değerlendirebiliriz. Aşağıdaki cümleyi okuyunuz. Felines kelimesinin anlamını tahmin adiniz Felines such as lions, cheetahs, and leopards live in Africa Tahmin edebildiniz mi? Edemediyseniz biz anlatalım. Felines kelimesini anlamak için bir çoğumuzun bildiği "such as" kelimesinden yararlanabiliriz. Such as örnekleme yapmak için kullanılan ve "gibi" anlamında kullanılan bir kelimedir. Dolayısıyla lions (aslan), cheetahs (çita), leopards (leopar) gibi hayvanlar örnek gösterilmektedir. Cümledeki hayvanların hepsi aynı türe ait hayvanlardır. Yani hepsi "kedigiller" grubu altında toplanır. Bu yüzden "felines" kedigiller demektir. Şimdi aşağıdaki
cümlede geçen "sip" kelimesini anlamaya çalışın. She sipped her coffee and she said "Mmm... good". Doğru yanıtı bulabildiniz mi? Sözlüğe bakınız.  |